Najpiękniejsze teorie nauki
Library of Congress, sxc.hu
Darwinowski ewolucjonizm czy teoria względności? A może twierdzenie, że to przypadek w dużym stopniu kształtuje ludzką osobowość? Amerykańscy uczeni wymienili teorie, które według nich są najważniejsze, najciekawsze i najpiękniejsze. Ich przegląd jest równie eklektyczny, jak sama nauka.
W plebiscycie na największe naukowe gafy wygrali w tym roku gwiazda amerykańskiej telewizji Nicole Polizzi, członkini Partii Republikańskiej Michelle Bachmann oraz wokalistka Suzi Quatro. Listę naukowych bzdur co roku ogłasza Sense About Science (SAS). czytaj dalej »
Dobiegający końca rok obfitował w epokowe wydarzenia naukowe. Fizycy znaleźli ślady "boskiej" cząstki Higgsa, zakończył się 30-letni program lotów amerykańskich wahadłowców, przyznano Nobla nieżyjącemu badaczowi. Również polscy uczeni przyczynili się do tego, że bilans wygląda tak imponująco. czytaj dalej »
Informacje dotyczące pogody przekazywane są nam z pokolenia na pokolenie. Jednak nie wszystkie są prawdziwe. Najnowsze badania naukowe pozwalają walczyć z mitami , ale też potwierdzają ludowe prawdy. czytaj dalej »
W poprzednich latach zastanawiali się m.in. nad tym, jak internet zmienia sposób myślenia albo jaki jest najważniejszy wynalazek ostatnich 2000 lat. W tym roku Brockman zapytał o ulubione, ważne i inspirujące teorie naukowe.
Plebiscyt nie ma charakteru rankingu, odpowiedzi nie są zliczane i nie jest wyłaniany zwyięzca. Prowokuje natomiast tuzy świata nauki do wyrażenia swoich opinii i dyskusji. Zobaczmy, jak na zadane pytanie odpowiedziało kilka głośnych nazwisk.
Ewolucja bezkonkurencyjna
- Nigdy nie wyjaśniono tak wielu faktów przy tak niewielu założeniach - o teorii doboru naturalnego Karola Darwina mówi słynny biolog Richard Dawkins, emerytowany profesor Uniwersytetu w Oksfordzie, autor konktrowersyjnego "Boga urojonego". To właśnie darwinowski ewolucjonizm jest jego zdaniem najważniejszą z teorii naukowych w dziejach.
Teoria ta przewija się wśród wybranych zagadnieniem przez wielu pytanych i jest niekwestionowanym liderem plebiscytu.
Einstein i wszechświat
Po piętach depczą jej zagdnienia opracowane przez Alberta Einsteina, z teorią względności na czele. - Ta centralna idea ukształtowała nasze pojęcie nowoczesnej kosmologii i dała nam obraz rozrastającego się kosmosu - tłumaczy fizyk Steve Giddings z Uniwersytetu Kalifornia.
Teoria względności objaśnia zjawisko czarnych dziur i zakrzywienia światła. - Przedstawia nawet możliwe wytłumaczenie pochodzenia naszego wszechświata - jako ilości tuneli z "niczego" - zaznacza Giddings.
Świadome wybory? Niekoniecznie
Najczęściej spotykane w kosmosie gwiazdy, tzw. czerwone karły, są w stanie bardziej podtrzymywać życie na planetach, które krążą wokół nich, niż wcześniej sądzono. Do takich wniosków doszli brytyjscy badacze z Uniwersytetu w Reading oraz z Ośrodka Badawczego NASA. czytaj dalej »
Terrence Sejnowski, neurobiolog z Salt Institiute, wskazuje odkrycie, że świadomy umysł nie odpowiada za podejmowanie ważnych decyzji, takich jak ta dotycząca pracy albo osoby, którą się poślubia. Zamiast tego, jak tłumaczy, decydują jądra podstawne, do których świadomość nie ma dostępu.
Działając pod wpływem neurochemicznej dopaminy, pozwalają one "przewidzieć", jaka "nagroda" czeka po dokonaniu wyboru. - Oceniają aktualny stan kory mózgowej i informują mózg o najlepszym kierunku działania - wyjaśnia Sejnowski. Według tej teorii ludzie dopiero póżniej tworzą tłumaczenia swoich wyborów, przekonując samych siebie, że odpowiedzizalne za niego były wola i logika.
Inteligentne systemy z prostych trybików
Natomiast według neurobiologa Roberta Sapolsky'ego z Uniwersytetu Stanford najpiękniejszy jest opis procesu, w wyniku którego z bardzo prostych składowych powstaje kompleksowe zjawisko. Tak na przykład ludzki organizm powstaje z tysięcy genów, a inteligencja kolonii mrówek - pozwalająca tworzyć zawiłe podziemne gniazda - wyłania się z pozornie bezcelowych zachowan pojedynczych mrówek.
- Nie ma żadnego planu działania ani centralnego źródła komend - zachwyca się Sapolsky. Każda mrówka ma prosty algorytm, według ktorego działa w środowisku. - I z tego bierze się bardzo sprawna kolonia - tłumaczy Sapolsky.
Drugi efekt Pawłowa
Stephen Kosslyn, dyrektor Center for Advanced Study in the Behavioral Sciences at Stanford, jest z kolei pod wrażeniem efektu Pawłowa, opisującego sytuację, w której neutralny bodziec zostaje połączony z konkretnym wydarzeniem i wywołuje odpowiadające mu zachowanie - przykład psa Pawłowa jest powszechnie znany.
Mniej osób wie, że taki mechanizm w innych sytuacjach można uznać za efekt placebo. W jego wyniku pacjenci, który przez jakiś czas przyjmowali substancje przeciwbólowe, w pewnym momencie zaczynają odczuwać ulgę, zanim jeszcze leki zaczną rzeczywiście działać.
Skąd biorą się "młodzi niedojrzali"?
Psycholog Alison Gopnik z Uniwersytetu Kalifornia zwraca uwagę na teorię tłumaczącą, dlaczego nastolatki są niespokojne, lekkomyślne i emocjonalne. Według niej u młodych osób dwa układy w mózgu, emocjonalny - motywacyjny, i poznawczy - kontroli, są nieskoordynowane.
Zauważono, że system kontroli uaktywnia się później, niż obserwowano to u dotychczasowych pokoleń. System motywacyjny zaś zaczyna działać coraz wcześniej. Jak twierdzi Gopnik, w rezultacie rośnie liczba młodych dorosłych, którzy znają się na wielu sprawach i są bardzo inteligentni, ale jednocześnie nieukierunkowani. Choć wykazują dużo entuzjazmu, nie potrafią zaangażować się w konkretną prace albo relację z drugą osobą.
Przypadek kształtuje osobowość
Neurobiolog Sam Barondes z Uniwersytetu Kalifornia wskazuje teorię mówiącą, że osobowość jest kształtowana w dużej mierze przez przypadek. Przypadkową siłą jest m.in. ta, która decyduje, jakie konkretne geny z komórek ojca i matki dostanie dziecko.
Różnie potoczyć się może również to, jak poźniej rodzice potraktują genetycznie uwarunkowane skłonności dziecka np. do bycia nerwowym, otwartym, skłonnym do podejmowania nowych wyzwań itp. - czy będą je wzmacniać, czy raczej się im przeciwstawiać.
Dorosły człowiek jest zatem w znacznej mierze dziełem przypadku...
Źródło: Reuters
Autor: js/ŁUD
Zostań Reporterem 24 - wyślij nam swój materiał przez Kontakt Meteo lub kontakt24@tvn.pl!
Koniec maja i początek czerwca bez fajerwerków w pogodzie. Umiarkowanie ciepł... czytaj dalej »
Do czego służyły smoki? Jak wiadomo legendarnym tym stworzeniom – według r... czytaj dalej »
W ciągu następnej doby Polska pozostanie pod wpływem wyżu znad południowej ... czytaj dalej »
Arktyczne powietrze napłynęło do Polski. Na północy, a szczególnie na Wybr... czytaj dalej »
Komentarzy 18